Dünkü Facebook haberimiz[1], okuyucularımız tarafından ilgi ile karşılanınca, olayın Türkiye boyutuna baktık. Acaba Türkiye hukuk alanında elektronik gelişmelerden ne kadar nasibini alıyor?
Yaptığımız araştırmalarda Adalet Bakanlığının, tebligatların elektronik ortamlarda yapılması ile de ilgilendiğini ve bir süredir bu konuda farklı bölümlerde yapılan çalışmalar olduğunu gördük. Bu çalışmaları okuyucularımıza bilahere, yetkililer ya da uzmanlarla yapılmış görüşmelerle daha detaylı duyuracağız. Bu yazımızda kısaca gelişmeleri aktarıyoruz.
Mahkemelerin, baroların, noterlerin ya da kamu kurumların, hukuki işlemler için kişilere ya da şirketlere yaptıkları tebligatlar için bir kanun bulunuyor. Bu kanun tebligatları adli (mahkeme ve savcılıkların işlemleri), idari (kamu kurumlarının vatandaşlara yönelik işlemleri) ve mali tebligatlar diye 3’e ayırıyor.
Bu tebligatların kanuna göre mutlaka PTT ya da ilgili kurumun memuru tarafından yapılması gerekiyor.
Elektronik Posta Servis Sağlayıcıları Sistemi Geliyor
Ancak elektronik ortamların gelişmesi ile birlikte, tebligatların elektronik ortamda yapılması gündeme geldi. Bir süredir yapılan çalışmalara göre, kanun e-tebligat’ı yapacak yeni tür kayıt mercileri tanımlayacak. Kayıtlı elektronik posta servis sağlayıcıları (registered e-mail service provider) türü bir ad taşıyacak bu yeni kurumlar, belki mecut e-imza sağlayıcı kurumların dönüşümü, ya da yeni tanımlanacak yapılar şeklinde oluşacak.
Bu yapılar, belki [email protected] benzeri bir e-posta adresi verecek ve bu adreslerin işlemleri loglanacak ve ilgili birimlere gerektiğinde, filanca tarihte gelmiştir, okunmuştur, okunmamıştır gibi bilgiler sunabilecek.
Çünkü tebligatların yapıldığının kanuni olarak geçerli sayılması ancak kayıtlı email adresleri ve loglanacak trafik bilgileri ile mümkün. Aksi takdirde, tebigat’ı alan kişinin “bu mail adresimi şu kadar süredir kullanmıyordum” benzeri bir bahane bulması şaşırtıcı olmaz.
İşte bu ve benzeri pek çok konu nedeniyle, kanun hakkında halen tartışılıyor. Sistem kurulması ve yetkilendirmelerin yapılması konusunda çeşitli çevreler çalışmalarını sürdürüyor.
Örneğin en çok tartışılan konuların başında, insan ya da kurumların, bu kayıt merkezlerinden e-mail adresi almalarının sistemi geliyor.
Bu muhtemelen dış ticaret müsteşarlığında ithalat işlemleri için getirilen e-imza zorunluluğu türü bir yöntemle olacak. Yani kanuni işlemler açısından, şirketlerin kullanacağı e-posta adresinin kayıtlı bir servis sağlayıcıdan geçmesi gerekecek. Halen mecliste olan Ticaret Kanunu’nda nasıl şirketlere “Web sayfası” zorunluluğu getiriliyorsa, e-posta için de benzer bir zorunluluk oluşturulacak. Ancak bunun yöntemi dediğimiz gibi halen tartışılıyor.
Elektronik Tebligat Sistemini Kim Yönlendirecek
Sistemin yönetiminin takibi de henüz tartışılıyor ve çeşitli ülkelerdeki modeller inceleniyor. Örneğin İspanya’da sistemi bizdeki BTK benzeri bir düzenleyici kurum yönetiyor. Standartları koyuyor, sistemi takip ediyor. Buna karşılık Avusturya’da Başbakanlık’a bağlı bir bölüm konuyu yönlendiriyor.
Mevcut tebligat kanununda dediğimiz gibi tebligat’ı sadece PTT ya da memurlar yapabiliyor. Ancak elektronik tebligat konusunda PTT’nin altyapısı henüz uygun değil. Bu nedenle de ya mevcut kanunda bir değişikliğe gidilmesi, ya da başka bir çözüm bulunması gerekiyor.
Altyapının önemi için de bir örnek verelim; Elektronik tebligat konusunda en önemli sorulardan birisi “ne zaman tebliğ edilmiş” konusu. Bu alanda 2 teori var.
- Varma teorisi – tebligatın sunucuya düştüğü anda tebliğ edilmiş sayılması (teknik arıza yoksa)
- Öğrenme teorisi – kişinin bu tebigatı okuması, öğrenmesi durumu. Bunu halen Microsoft Outlook programında olduğu gibi bir karşı cevapla yapmak mümkün…
İşte bu ve benzeri konular da henüz tartışılıyor. Hem idari geliştirme, hem teknik geliştirme, hem de koordinasyon açısında konunun bir süre daha tartışılacağı görülüyor. Ama meclisteki Ticaret Kanunu’nun da bu konuda bazı zorunluluklar getireceği görülüyor. Ticaret Kanunu’nun neler getirmekte olduğunu da başka bir yazımızda inceliyor olacağız.
[1] Dünya’da Bir İlk : Mahkeme Kararı Facebook Üzerinden Tebliğ Edildi
Kaynak : 