Elon Musk’ın Twitter’ı artık çöplük haline dönüştü. İfade özgürlüğünü savunacağım derken, asıl “ifade özgürlüğü”nü engelleyen —en azından Türkiye’de muhalif hesapları için durum böyle—, karşılığında tuhaf iddialara, komplo teorilerine ve dezenformasyona yol veren Twitter’ı artık büyük yayın kuruluşları da birer birer terkediyor.
Hollanda kamu yayın kuruluşu Nederlandse Omroep Stichting (NOS) Twitter’ı (yani X.com’u) suçlayarak, platformda artık içerik yayınlamayı bırakacağını duyurdu. NOS yayın yönetmenleri “sosyal medyada haberleri sunma şeklimize dair vizyonumuza artık uymuyor” şeklinde bir gerekçe belirtti.
Jack Dorsey zamanının Twitter’ı, “sağduyu” ve “ifade özgürlüğü” savunucusuydu ama Elon Musk’ın Twitter’ı adeta pislik yuvasına dönmüş durumda. Pizzagate, Qanon gibi tuhaf komplo fantazileri yaratan gruplar artık egemen oldu. Bu nedenle de pek çok kurum ya da medya kuruluşu terkediyor. Bu yazının devamında terkeden kuruluşların bir listesini veriyoruz. Biz de mart ayında Twitter’ı boykot etmeyi önermiştik. Ama anlaşılan zaten pek çok kuruluş ve muhtemelen tek tek olduğu için farkında olmadığımız kullanıcılar boykot etmeye başlamışlar bile.
Bizim “Boykot” çağrımızın arkasında Twitter’ın ifade özgürlüğüne gösterdiği hoyrat davranışlar yatıyor. 2023 seçimleri öncesinde Twitter, AKP’nin talebiyle bazı muhalif hesapları askıya almıştı. 19 mart sonrası süreçte de başta Ekrem İmamoğlu’nun 9 milyon kullanıcılı hesabı olmak üzere, pek çok muhalif hesabı kapatmaya devam ediyorlar. Musk böyle davranarak Türkiye’de açık kalmaya devam ettiğini ve sesleri duyurduğunu iddia ediyor ama durum tersine döndü. Bu sesler Twitter’ı terkediyor. Yani Twitter artık boş çuvala dönüyor.
Twitter’ın avukatı Gönenç Gürkaynak, bir yandan “bunlara itiraz ediyoruz” deyip kendilerini ifade özgürlüğünü savunuyor gibi gösteriyor ama öbür yandan açıkça Anayasa’ya aykırı olduğunu söyledikleri kararları tamamen ticari sebeplerle hemen uyguluyorlar.
Oysa Twitter’ın muhalifleri engellemesi milyonlarca kullanıcısına da saygısızlık anlamına geliyor. En büyük örnek 9 milyon takipçisi olan İmamoğlu. Twitter İmamoğlu’nun ne diyeceğini duymak isteyen bu 9 milyon kullanıcıya saygısızlık anlamına gelen bu hareketini “Anayasa’ya aykırı olduğu için biz gerekli hukuki başvuruları yaptık” gibi bir çelişki ile cevaplıyor.
İşte tam bu noktada Hollandalı yayın kuruluşu NOS, X platformundaki nefret dolu tepkilerin ve dezenformasyonun miktarının büyük ve sınırsız olduğunu, kendi gönderilerinin altına yapılan tepkiler de dahil olmak üzere, bu tür içeriklerin yayılmasına istemeden de olsa, katkıda bulunabileceklerini düşündüklerini söyleyerek, başka bir çelişkiye dikkat çekti.
Twitter’da 2,4 milyon takipçisi bulanan NOS, TikTok, Instagram, YouTube ve WhatsApp gibi diğer platformlarda da paylaşım yapmaya devam edeceğini söyledi.
NOS’un Çekilmesi Neden önemli?
Dezenformasyon ve nefret endişeleri nedeniyle büyük bir küresel platformdan çekilen kamu hizmeti veren medya kuruluşu hamlesi, medya politikası açısından dikkate değer bir durum. Platform moderasyonu, medya güveni ve haber kuruluşlarının içeriklerinin zararlı veya yanıltıcı materyallerle ilişkilendirilme riskini nasıl yönettiği konusunda yeni tartışmaları gündeme getiriyor.
Ayrıca, özellikle Avrupa’da, sosyal medya platformları üzerinde dezenformasyon, nefret söylemi ve zararlı tepkileri temizleme yönündeki genel baskıyı da gösteriyor. Haber tüketimi ve medya stratejisi açısından bakılırsa, kamu yayıncıları belirli platformlardan kaçmaya başlarsa, izleyici erişimi ve medya ekosistemleri değişebilir.
Şimdi merak edilen konular şöyle; Hollanda’da ve dünyada diğer medya kuruluşları NOS’un yolunu izleyecek mi? X.com, bu endişeleri gidermek için yanıt verecek mi, moderasyon veya politikalarını değiştirecek mi? İzleyici davranışları nasıl değişecek? X.com’daki 2,4 milyon kullanıcısı, NOS’u diğer platformlardan takip etmeye gidecek mi? Bu olay, AB’de Dijital Hizmetler Yasası ve DSA kapsamında, platform sorumluluklarının daha fazla düzenlenmesini gerektirecek mi? Bu durum, ifade özgürlüğü ile platformun içerik sorumluluğu arasındaki dengeyi nasıl etkiliyor?
Yayın kuruluşundan yapılan açıklama şu şekilde;
“NOS ve Nieuwsuur (NOS/NTR), X’te paylaşım yapmayı bıraktı. Platform, artık sosyal medya aracılığıyla haber sunma vizyonumuza uymuyor.
Son yıllarda, neredeyse tüm sosyal medya platformları için, o bölgedeki hedef kitleye ve haber ihtiyaçlarına uygun içerikler üretmeye başladık. Bu genellikle hedef kitleyle doğrudan teması da içeriyor. Bu artık X’te mümkün değil; platformda moderasyon mümkün değil.
X’teki nefret dolu yorumların ve dezenformasyonun miktarı çok fazla ve engellenmeden yayılabilir. Aşağıda kendi mesajlarımızı da ekleyerek, farkında olmadan yayılmalarına katkıda bulunuyoruz.
Sosyal medyada stratejimiz, yıllardır platforma özel içeriklere odaklandı. YouTube ve Instagram’daki NOS op 3’ün açıklayıcı videolarını, TikTok ve Instagram’daki gençler için NOS Hikayeleri formatlarını, WhatsApp’taki NOS Sport’u, YouTube’daki Nieuwsuur’u ve Roblox’taki NOS Jeugdjournaal’ın deneylerini düşünün. Ayrıca, bu platformların kullanımına özel videoları, NOS Nieuws ve NOS Sport’un Instagram ve TikTok’taki genel hesaplarında yayınlıyoruz.
X istisna olarak kaldı. Haberler otomatik olarak NOS.nl’ye bir bağlantıyla paylaşılıyordu. Bu bir zamanlar mantıklıydı: Twitter, haberleri hızla yayabildiğimiz, yorumları okuyup yanıtlayabildiğimiz ilk sosyal platformlardan biriydi.
Ancak sosyal medya değişti ve yaklaşımımız da onunla birlikte değişti. X’in dezavantajları artık çok büyük. Ve X üzerindeki ek erişimimiz oldukça sınırlı: Başka yerlerde ulaşamadığımız insanlara orada da ulaşamıyoruz.
X’in gelişimini izlemeye devam edeceğiz. Platform değişirse, elbette seçimimizi yeniden değerlendirebiliriz. NOS ve Nieuwsuur, X’i bir haber kaynağı olarak kullanmaya devam edecek, ancak şimdilik haber yayınlamak için bir platform olarak kullanmayacak.
NOS News, NOS Sport ve Nieuwsuur’un genel yayın yönetmenleri”
X.com’daki Varlığını Azaltan ya da Ayrılan Diğer Büyük Medya Grupları
Son zamanda pek çok kuruluş, X.com’da artan nefret söylemi, komplo içerikleri ve yapıcı tartışmaya yönelik tehditlerden bahsediyor. Medya kuruluşları, içerikleri, zararlı kullanıcı yanıtları veya yanlış bilgilerle çevriliyse, X’te kalmanın markalarına ve okuyucu güvenlerine zarar verebileceğini düşünüyor.
Kararlar yalnızca marka riskini değil, aynı zamanda yankı odalarına, tacize veya dezenformasyona olanak sağlayabilecek bir platformda kalma konusundaki daha geniş bir isteksizliği de yansıtıyor. Birçok medya kuruluşu, sosyal medyayı tamamen terk etmiyor yani diğer platformlarda devam ediyorlar. Sadece X’ten uzaklaşıyorlar.
- The Guardian (İngiltere) : Kasım 2024’te X’te paylaşım yapmayı bırakacağını duyurdu. Neden olarak da, X’te ırkçılık ve komplo teorileri gibi “rahatsız edici içerik”teki artışı gösterdi. Moderasyon ve kalite endişeleri nedeniyle platformdan ayrılan ilk büyük İngiliz medya şirketlerinden biri oldu.
- FC St. Pauli (Alman futbol kulübü) : Kasım 2024’te X’ten ayrılarak, Elon Musk döneminde X’in bir “nefret makinesi” haline geldiğini, nefret söylemini ve komplo içeriklerini yaydığını söyledi.
- AP News : Her ne kadar başlı başına bir medya şirketi olmasa da, medya dışı kuruluşların da benzer geri çekilmeler yaptığını gösteriyor.
- NPR Ulusal Kamu Radyosu (ABD) : “Devlet tarafından finanse edilen medya” olarak etiketlendikten sonra, Nisan 2023 civarında X’teki paylaşımlarını sessizce azalttı veya durdurdu.
- Business Insider : Platformun güveninin, moderasyonunun ve etiketlerinin editoryal güvenilirliğini etkilemesiyle ilgili endişe duyduğunu açıkladı.
- La Vanguardia (İspanya) : Büyük ispanyol gazetesi 2024’de X.com’u “zayıf moderasyon yüzünden artık dezenformasyon networkü, komplo teorileri için yankı odası haline geldi” diyerek terketti.
- CBC/Radio-Canada (Kanada) : 2023’te “Devlet destekli medya” olarak etiketlenmesinin ardından Twitter’daki faaliyetleri durduruldu; etiketin bağımsızlığını yanlış yansıttığını söyledi.
- ABC ve SBS (Avustralya) : 2023’te ikisi de “devlet destekli medya” olarak etiketlendi; ABC etkileşimi azalttı, SBS de bu etiketin editoryal bağımsızlık eksikliğini ima ettiğini savundu.
- Sveriges Radio (İsveç) : 2023’te, değişen izleyici alışkanlıkları ve platformun gidişatı konusundaki endişeler nedeniyle Twitter’daki faaliyetlerin çoğunu durdurdu (daha sonra açıklama yaptı)
X’ten Uzaklaşan Üniversiteler, STK’lar ve diğerleri (toplu çıkışlar)
- 55+ Alman üniversitesi ve araştırma enstitüsü : 2025’te artık resmi hesaplarından X’te paylaşım yapmayacaklarını duyurdular. Sebepler arasında nefret söylemi, dezenformasyon ve platform yönetimi endişeleri yer alıyor.
- 80’den fazla Fransız STK ve kuruluşu : 2025’te Trump’ın göreve başlama gününde, nefret ve dezenformasyonun yayılması gerekçe gösterilerek X’ten ayrılma yönünde toplu kararı verdiler.
- Kültürel Girişimler Derneği (İngiliz kültür sektörü ağı) : 2024’te, kullanıcı güvenliğini, içerik görünürlüğünü ve kurumsal değerlerle uyumu zedeleyen değişiklikler nedeniyle X’ten ayrıldı.
- FC St. Pauli (Almanya) : Ünlü sol eğilimli futbol kulübü. Kasım 2024’te X’ten ayrılarak, Elon Musk döneminde X’in bir “nefret makinesi” haline geldiğini, nefret söylemini ve komplo içeriklerini yaydığını söyledi.
Çıkışların ortak nedenleri
Ülkeler ve kuruluşlar, Twitter’ı terkederken hep aynı temalar tekrarlanıyor:
- Nefret söylemi, ırkçılık ve tacizde artış
- Algoritmik değişikliklerle güçlenen dezenformasyon ve komplo teorileri
- Musk’ın devralmasından sonra zayıflayan moderasyon (personel kesintileri, politika değişiklikleri)
- Devlet kontrolü ima eden bir şekilde “devlet tarafından finanse edilen” olarak etiketlenen kamu hizmeti medyası için güvenilirlik riskleri
Anlayacağınız bir zamanların özgür içerik sağlayıcı X.com artık küçülüyor. Markalar, kurumlar ve medya kuruluşları da, küçülen, daha zehirli bir X’e yatırım yapmaktansa TikTok, Instagram, YouTube, WhatsApp, haber bültenleri ve uygulamalara yatırım yapmayı tercih ediyorlar.
Kaynak : 