IBM, 2009 yılında İngiltere’de toplu işten çıkartma uygulamış ve toplam çalışan sayısının yaklaşık 1/4’ünü işten çıkartmıştı. O dönemde ciddi bir yeniden yapılanma geçiren firma çalışanların emeklilik ikramiyelerinde de indirime gitmiş ve bazı çalışanlar “Project Waltz” olarak da bilinen bu uygulamanın iş kanunlarına uygun olmadığını söyleyerek IBM aleyhine dava açmıştı. Yerel mahkemeler ve temyiz mahkemelerinde görülen duruşmaların ardından şimdi bu dava İngiltere Yüksek Mahkemesi’nde yeniden görüldü ve mahkeme IBM’i haksız buldu.
Mahkemeden yapılan açıklamada, IBM’in bir işveren olarak görev ve sorumluluklarını yerine getirmediği ve hiçbir firmanın haklı gerekçelerle işten ayrılacak personel için emeklilik fonu indirimine gidemeyeceğini açıkladı. IBM’in savunması, 2008 ve 2009 yıllarında borsada ciddi düşüşler yaşandığı ve emeklilik fonlarının da bu düşüşten etkilendiği yönündeydi. Ancak mahkeme, bilanço problemlerinin işçilere yansıtılamayacağına hükmetti. Mahkeme ayrıca işten çıkartılacak personelle yürütülen görüşmelerin de IBM’in kendi iş kılavuzları ve temel değerlerini yansıtmadığına karar vermiş durumda.
Mahkemenin bu kararı sonrasında eski IBM çalışanları, verdikleri hukuk mücadelesinde başarılı oldukları için mutlu olduklarını açıklıyorlar. IBM’in nasıl bir yaptırıma maruz kalacağı ve eski çalışanlara fark ödemelerinin nasıl yapılacağı konusunda net bir açıklama yok. IBM tarafıysa, İngiltere Yüksek Mahkemesi’nin verdiği karara saygı duymakla birlikte bu kararı yanlış bulduklarını ve temyize götürmeyi planladıklarını açıklamakla yetiniyor.
2008 global krizi döneminde IBM pek çok ülkede benzer kararlar almış ve çalışanlarının bir bölümüyle yollarını ayırırken 2009 ve 2010 yıl sonu karlılık rakamlarını tutturabilmek ve yatırımcılarının tepkisini çekmemek adına işten çıkarttığı personelin emeklilik ikramiyelerinde düşüşe gitmişti. Firma bu durumu hisselerin ve emeklilik fonlarının borsada düşüş göstermesiyle açıklamaya çalışmıştı.
Türkiye’de de 2.Emeklilik Haklarını Durdurdu
IBM benzer bir hareketi Türkiye’de gerçekleştirdi. Şirketin 2001 ekonomi krizi sonrasında “eleman çıkarmamak için zam yapmamak” şeklindeki önerisini çalışanlar “eleman çıkarmayalım” deyince, IBM Türkiye elemanlarına üstüste 5 yıl zam yapmadı[1]. Üstüne üstlük, IBM’in kazanılmış bazı ilave hakları (2.emeklilik gibi), kaldırmaya çalıştığı iddia edildi (yeni işe alınanlara zaten bu hak tanınmıyordu, hak edenlere de vermemek için icra kuruluna öneri getirildiği belirtildi). Bunun üzerine çalışanlar sendikalaştı.
Ancak IBM Türkiye sendikalaşmayı önleyici bazı hareketler sergiledi. Bir yandan sendikanın hak sahibi olmadığına dair dava açarken, diğer yanda sendikaya üye olan çalışanlara yönelik tedbirler aldı. Sendika yönetimindeki 3 elemanı işten attı. IBM bütün bu adımlardaki davalarda zaman içinde kaybetse de, zaman kazandı.
Ancak IBM Türkiye kazandı mı? Eski IBM çalışanlarından bazıları, IBM’in ileri süreçteki projelerinde (Vakıfbank, İşbankası gibi) başarısızlıklarında, çalışan memnuniyetsizliğinin büyük payı olduğunu iddia ediyorlar.
IBM’deki Sendika sürecini detaylı olarak “IBM Çalışanlarının Sendikalaşması Dosyası” adresinden okuyabilirsiniz.
Diğer yandan Türkiye’deki davalarda bazı kazançlar olmakla birlikte[2], IBM aleyhine bu haberde İngiltere’nin yaptığı şekilde genel bir dava açılmadı.
[1] IBM Çalışanları 5 Yıldır Zam Alamadıklarını Belirterek Sendikalaştı
[2] IBM Konusunda Beklenen Son: Sendika Temsilcileri İş’e İade Davalarını Kazandılar
Kaynak : 