Brad Stone’un 15 gün önce raflara çıkan kitabı “The Everything Store: Jeff Bezos and the Age of Amazon”[1] kitabı, Jeff Bezos’un eşi tarafından yine Amazon üzerinde ağır şekilde eleştirildi. Bayan Bezos, “yazar görüşmeden Bezos şöyle hissediyor diyor” eleştirisi yapıyor. Kendisini 3.dünya hapisanelerinden bile kurtarabilecek derecede güçlü bir eş istediğini söyleyen Bezos’un bu isteği yerine gelmiş anlaşılan.
Bezos’un bir eş aradığı dönemde; “Beni 3.dünya hapishanelerinden kurtarabilecek bir kadın istiyorum. Hayat, becerikli olmayan insanlarla birlikte geçirmek için çok kısa (I wanted a woman who could get me out of a Third World prison. Life’s too short to hang out with people who aren’t resourceful)” demiş.
20 yıllık eşi ise bugün Amazon kitabına 1 yıldız verirken, “Bu kitaptan hoşlanmak isterdim ama yazar gerçekleri çarpıtmış. Bezos ile hiç söyleşi yapmadığı halde sürekli Bezos’un nasıl hissettiğini söylüyor.” diyor.
Batılı basında, bu eleştiriye karşı yazar Brad Stone’un “Amazon’da halen ya da eskiden çalışan 300 yöneticiyle konuştum. Amazon kutuplaşmış ve gizlilikleri olan bir şirket. Eğer hata yapmışsam, düzeltirim. e-book’da ve gelecek yayınlarda bazı şeyleri değiştirdim zaten” dediği ama Bezos ile konuşmadan Bezos’un düşüncelerini yazması konusuna “bu tür kitaplarda yazar, karakterlerine mümkün olduğu kadar yaklaşır, bu yazım kurallarını ben keşfetmedim” yorumunda bulunduğu belirtiliyor. Stone, Bezos’un duygularını doğrudan kendisine söylememiş olsa bile, diğer yöneticilere söylemiş ve kendisinin de bu yöneticilerden bu duyguları öğrenmiş olabileceğini hatırlatıyor.
Bezos’un eşinin eleştirilerine aşağıdaki dipnottan ulaşabilirsiniz[2]. Ama biz bazı notları iletelim;
İlk bölümde kitap Bezos’un işini bırakıp, bir internet kitapçısı açma kararı ile başlıyor. Bezos geleceğini düşünürken, Kazuo Ishiguro’nun savaş sırasında İngiltere’de çalışan bir uşağın kariyerindeki kişisel ve profesyonel seçimlerini anlatan “Remains of the Day” kitabını bitiriyor. Dolayısıyla Bezos’un hayatındaki önemli kavşaklara baktığımızda, bu kitabın etkisinden bahsediliyor. Güzel bir başlangıç ve arkasından geleni iyi işaretliyor ama bu doğru değil Jeff, Remains of the Day kitabını Amazon’u kurduktan 1 sene sonra okudu.”
Eğer bu sadece tek yanlış örnek olsaydı, önemli olmazdı ama değil. Kendi şahsi bilgimle söylebilirim ki, çok fazla hata var ve maalesef kitabın her bölümü hakkında şüpheler yaratıyor. Buraya yorum bırakan önceki 2 kişi yani Jonathan Leblang ve Rick Dalzell gibi, ben de bir çok olayı içinden biliyorum. D.E.Shaw’da Jeff için çalıştım ve iş planını yazarken ben ordaydım. Dönüştürülmüş garajda, hırdavat dolabı manzaralı ve barbekü kokulu ofislerde, diğerleri gelirken de ordaydım. Yılbaşı acelesindeki dağıtım merkezleri, rastgele masalarla doldurulmuş konferans odaları sırasında da ordaydım. Jeff ve ben 20 yıldır evliyiz.
Okuyuculara “Amazon’un tarihini özenle araştırmış” olarak sunulan bir kitap için bu kadar çok sayıda gerçekleri çarpıtma kitap açısından bir sorun. Üstelik bu da en büyük sorun değil. Kitapta metnin sınırlarını zorlayan teknikler dolu. Bu da Amazon’daki kültürün ve insanların yanlış ve oransız tanıtımı haline dönüşüyor.
Büyük bir organizasyon hakkında yazan kişinin insanlarla 10binlerce saat geçirip, onları kendi hallerinde karakterize etmeleri lazımdır. Okuyucuları uyarmak isterim ki; Zayıf retorik araçlarla sanki Amazon’daki günlük hayat ve burada çalışan çoğunluğun bakış açısı yansıtılıyormuş gibi yapılmış.
Mesela, yazar kendi tezine ters düşen, Amazon’daki destek veren ve ilham verici kültürü belirten insanları horgörerek; kitap boyunca onlar hakkında “robotlar gibi” tanımı yapıyor. Jeff’in arşivinde, yıllar içinde gelen onbinlerce teşekkür mesajları var. Bazılarını örneklersek; “Kocama şirketinizde uzun yıllar çalışma şansı verdiğimiz için teşekkür etmek istedim. Şirketiniz, dağıtım merkezi ve sizin için her zaman güzel şeyler söylediğini de bilmenizi isterim”, “Vardiyamı şimdi bitirdim ve size kısa bir teşekkür emaili atmayı düşündüm. Burada fantastik bir ekip ve süper desteğimiz var. Mentorlarımız gerçekten Amazon melekleri, bize rehberlik ederken büyük sabır gösteriyorlar.”, “Kariyer seçimi duyurusunu okurken ağladım bugün. Amazon çalışanlarına, hayatlarını iyi bir şekilde etkileyecek şekilde yardımcı oluyor. Benim insanlığa inancımı güçlendiriyor”. Görüldüğü gibi, bu tür insanların görüşlerini de içerecek şekilde dengeli bir raporlamadan kaçınılmış (ve bunların görüşlerinin değerini azaltacak hilelere başvurulmuş).
[1] The Everything Store: Jeff Bezos and the Age of Amazon
[2] MacKenzie Bezos’un Everything Store Kitabı Eleştirisi
Kaynak : 