Ülkemiz bir süredir site engellemeleri konusunu tartışıyor. 2005’de Müyap engellemeleri ile başlayan süreç, 5651 sayılı kanunun 2007 yılında yürürlülüğe girmesi ile gelişti. Zaman zaman YouTube, Blogger, Blogspot, Eğitim Sen sendikasının sitesi, Vatan gazetesi, Farmville (aslında kapanan poker oyunuydu), Google IP havuzu gibi toplumda dalgalanmalara yol açan engellemeler yaşadık.
Olaya baktığımızda, bir yanda telif haklarını, kişisel hakları ya da toplumun hassasiyetleriyle ilgili şikayet yapan vatandaşlar, diğer yanda bu şikayetlere cevap bulmaya çalışan hukukçular var. Ama görülen o ki; uygulamalarda zaman zaman sorunlar çıkıyor. İşte internet özgürlükçülerinin savunduğu noktalar da bunlar.
Bugün size bu tür bir sorun ve ilginç bir engelleme anlatacağız. Kabaca bakıldığında “sen de haklısın, sen de haklısın” denilebilecek bir durum. Site Engellemeleri konusunda bir boşluğu anlatan bu engelleme, bir hosting firmasını nasıl batıracağınızın ipucu da olabilir.
Bahse konu hosting firması normal şartlarda işini düzgün yapan, orta büyüklükte ve lisansı olan bir firma. Ama günün birinde, hiç bilgisi olmadan ya da sorunu ortadan kaldırması talep edilmeden ya da savunması alınmadan, IP’lerinden birisi engelleniyor. IP dediğimizi de hafife almayın, üzerinde yaklaşık 1200 ticari site ile birlikte.
Konu, telif hakları yasası kapsamında bir engelleme. Bu engelleme kararı mahkeme tarafından verilmiş. 2005’deki Müyap engellemelerinden bu yana defalarca belirttiğimiz gibi, siteye ya da hosting firmasına herhangi bir uyarı, bilgi verme vs yok ya da çok moda tabiri ile “Uyar, kaldır” prensibine dikkat edilmeden gerçekleştirilmiş.
Telif hakları konusu haklı olabilir ya da olamaz bu konu mahkemenin kararına kalmış. Ama tuhaf olan sorunu yaratan web sitesi engellenmek istenirken, bu konuda hiçbir problem yaratmamış binin üstünde site de kendisini cezalandırılmış bulmuş. Ama asıl, bu 1200 sitenin müşterisi olduğu hosting firması da cezalandırılmış durumda.
Bu arada kararın nisan ayında alındığı ve TİB’e gönderildiği, ancak onların 5651 kapsamında olmadığı için kararı geri gönderdikleri, daha sonra mahkeme tarafından kararın sadece Türk Telekom’a gönderildiği ve onlar tarafından da IP’nin bloklandığı belirtiliyor. İlgili hosting firması birkaç noktaya dikkat çekiyor; Bunlar;
-
a. Bloklamanın mesai saatleri dışında yapılmış olması (yani çözüm için bir hayli zaman geçmek zorunda kalmış)
b. Sadece ilgili web sitesi/siteleri değil 1200 başka sitenin bulunduğu IP’nin engellenmiş olması
c. Mahkeme kararı sadece Türk Telekom’a göndermiş. Engelleme sadece TT’den yapılmış. Diğer ISS’lerden bu IP’ye giriş devam etmiş.
d. Siteye ya da Hosting firmasına hiçbir önbilgi (savunma hakkı) verilmemiş ya da sakıncalı içeriğin kaldırması yolunda fırsat verilmemiş
Şimdi hemen aklımıza geleni aktaralım; diyelim ki, rakip hosting firmasının işini engellemek istiyorsunuz. Gidip o şirketten bir veya birden fazla (her biri başka IP’den) hosting servisi alın. Hemen içeriği sorunlu site/siteler açın. Sonra da hosting firmasının 1200 ya da 4-5×1200 müşterisini kaybetmesini zevkle bekleyin.
Olayda kim kabahatli derseniz, orası da açık değil. Mahkeme, telif hakları koruma çerçevesinde bir karar vermiş. Mahkemenin yolladığı kararı da Türk Telekom uygulamış. Türk Telekom yetkilileri mahkemeden kendilerine gelen IP bloklama kararını uyguladıkları şeklinde cevaplıyorlar.
Peki, bu durumda, hosting firmasının tazminat alma hakkı olur mu? Konuyu Avukat Gökhan Ahi’ye sorduk :
-
Bilişim Teknolojileri ve internet konusunda, ne yazık ki büyük bir bilgi eksikliği yaşanıyor. Hukukçulardan teknik bilgiye hakim olmalarını beklemiyoruz, ancak karar makamında bulunan hakim ve savcıların en azından bu tür konularda bilirkişiye başvurmalarının Ceza Usul Kanunu’nun 63. maddesi gereği zorunlu olduğunun da altını çizmek istiyorum.
Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu gereği, telif ihlali yapan sitelere bir yaptırım uygulanabilir, ancak bu yaptırımın etkilerinin ve sonuçlarının değerlendirilmesi, teknik açıdan uygulanabilirliğinin araştırılması gerekiyor.
Bilindiği üzere, sadece bir IP’den binlerce site yayın yapabilir, her sitenin ayrı bir IP numarasından yayın yapmasına gerek yok. Hal böyleyken, telif hakkı ihlal eden bir siteye erişimin engellenmesi kararı verilirken, farkında olmadan bir çok siteyi erişime kapatmak mümkün olabiliyor.
Bu tür hataen erişime kapatmalarda, eğer sitelerden bazıları ciddi bir ticari zarara ve itibar kaybına maruz kalırsa, kararı veren hakime ve talepte bulunan savcıya karşı kişisel olarak tazminat davası açılabilmesi de mümkündür.
Sonuçta duruma bakıldığında sorun, site engellemeleri konusundaki bir boşluk olduğu görülüyor. O da “savunma hakkı” konusu. Ya da ilgili IP’nin bir tek siteye mi, yoksa bir hosting firmasının sunucusuna mı ait buna bakılması lazım.
Bu arada merak edenler için; hosting firmasının, sorunun başlamasıyla Türk Telekom’la temasa geçtiğini, mahkeme kararı uygulayan firmadan bir çözüm bulamayınca, önce büyük bir çabayla 1200 siteyi başka bir IP’ye taşıdığını, sonrasında da, ilgili siteyi yayından çıkararak, mahkemeye IP’nin açılması konusunda başvuruda bulunduğunu belirtelim. Mahkeme için dava numarasının bulunmasının da sorunun bir boyutu olduğunu not edelim.
Kaynak : 