Son 2-3 yıldır internet üzerindeki en popüler terimlerden birisi “sosyal network”. Türkçeye “arkadaş çevresi” olarak çevirebileceğimiz bu terim, ilk olarak, okul yıllıklarını hatırlatan ve eski mezunların birbirlerini bulmalarını sağlamaya yönelik kurulan sitelerle gündeme geldi.
Bu siteler zaman içinde sadece mezun arkadaşların değil, mevcut iş arkadaşlarının bir daire oluşturduğu hale dönüştü. Orkun, ya da Lınkedin bunların ilk örneklerindendir. Daha sonra da, Facebook’la birlikte, her türlü arkadaşın işaretlendiği siteler haline geldiler.
Bütün bu oluşum 5-6 yıl sürdü ve bu dönem boyunca, bu siteler üzerindeki yazışmaların etkili ve reklam sektörünce kullanılabilir olduğu farkına varıldı.
Bu nedenle son dönem reklamcılıkta bir sosyal network merakıdır gidiyor ama işin detayına bakıldığında, bu konuda gerçekten bilgili kişilerin sayısının az olduğu ve bu mecraı kullanmakta pek de akıllı olmadıkları görülüyor.
Çünkü sosyal networklerin dinamikleri ve nasıl kullanılabileceği hala tam anlaşılabilmiş değil.
İşte, Amerikan Savunmaya Yönelik İleri Araştırma Projeleri Kurumu (Defence Advanced Research Projects Agency – DARPA) da bu konuyu merak etmiş ve tam da İnternetin 40.yıldönümü olarak kabul edilen 5 aralık tarihinde “zaman açısından kritik ve/veya geniş ölçekli” problemleri çözmekte, internetin ve sosyal networklerin nasıl çalıştığını test etmeye karar vermiş.
Not edelim; İnternetin ilk temelini oluşturan ARPANET üzerinden ilk mesaj, 5 aralık 1969’da gönderilmişti. Bu nedenle de, 5 aralık 2009 internetin 40.yılı olarak kabul görüyor.
2 metre çapındaki 10 kırmızı hava balonu ile yapılan deneyde, balonlar Amerika çapında farklı sabit noktalara ve ana yollardan görülebilecek tarzda yerleştirildi. Deneyin hedefi, bu 10 balonun yerinin bulunmasıydı.
Proje bugünlerde pazarlama ve online iş dünyasında kullanılmaya başlanan “Crowdsourcing” yöntemini kullanıyor. Crowdsourcing, internet üzerinden bir çağrı ile başlatılabiliyor ve genellikle para ödenmeyen bir projede gönüllü olarak geniş grupların kullanılmasına ve genellikle fikir geliştirme ve sonucunda oylama yapılmasına dayanıyor.
Bir algoritmanın detaylandırılması, çok sayıda datanın analizi, bir tasarım çalışması gibi konularda kullanılabiliyor. Ülkemizdeki sözlükler bu tür bir çalışma olarak görülebilir.
Not edelim; uzmanlar Crowdsourcing’in web üzerinde, 2010’un en popüler eğilimi olacağı düşüncesindeler.
Bu proje için DARPA ile 300 kadar grubun anlaşma yaptığı görüldü. Balonların tamamının yerini ilk bulan ekip 40.000 $’lık bir ödül kazanacaktı.
Ekiplere DARPA da, mantık, geliştirme ve yaratıcılık konusunda destek verecekti.
10 kırmızı dev balon 5 aralıkta sabah 10’da yerleştirildiler. Sonuçta balonları en çabuk bulan ekip MIT (Massachusetts Institute of Technology) oldu ve 40.000 $ almaya hak kazandı.
Ancak yanlış anlaşılmasın amaç balonları bulmak değildi. Amaç, İnternet ve Sosyal Networklerin problem çözmede nasıl çalıştığını bulmaktı.
DARPA’nın şimdi deneye katılan ekiplerle buluşacağı, balonları bulmak için ne tür yollar denediklerini anlamaya çalışacağı bildiriliyor. Sonuçta, network oluşturmak ve bilgi toplamak konusundaki farklı yaklaşımların inceleneceği görülüyor.
DARPA’nın elde ettiği sonuçları açıklayıp, açıklamayacağını ya da ne kadarını açıklayacağını bilmiyoruz. Diğer yandan Amerikan Savunması ile ilgili bir kurum olması nedeniyle, bunun reklam ve işdünyasına ne kadar yardımı olacağını da bilmiyoruz. Ama bu olay Sosyal networklerin nasıl çalıştığının incelendiğini ve önemli olduklarını bir kez daha göstermiş durumda.
Kaynak : 