Türk Telekom’un geçen yıl başında (4 nisan 2013) Rekabet Kurumu’na, Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş.’nin son sekiz yılda uyguladığı tüm kampanya ve tarifelerde “GSM hizmetleri pazarı” ve “mobil şebekeler üzerinden arama pazarı”ndaki hâkim durumunu fiyat sıkıştırması ve yıkıcı fiyatlama yapmak suretiyle kötüye kullandığı iddiası ile yaptığı başvuruya karşı Rekabet Kurumu’nun aldığı karar yayınlandı. Karar’da şikayetin reddine ve soruşturmaya gerek olmadığına karar verildi.
Rekabet Kurumu tarafından bugün yayınlanan kararın açıklamasında dosyayla ilgili çalışmalar şu şekilde özetlendi :
“Kurum kayıtlarına 04.04.2013 tarih ve 2072 sayı ile giren başvuru üzerine hazırlanan 04.07.2013 tarih ve 2013-2-17/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu, 11.07.2013 tarihli Kurul toplantısında görüşülmüş ve 13-44/563-M sayı ile önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca düzenlenen 21.10.2013 tarih ve 2013-2-17/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır”
Rekabet Kurumu yayınladığı değerlendirmesinde, 2 başlık altında inceleme yapıldığı, bunların “Türk
Telekom’un, Turkcell’in 8 yıllık tüm tarife ve kampanyalarının BTK düzenlemeleri ışığında fiyat sıkıştırmasına yol açtığı iddiası”nın incelendiği bölüm ile “geçmiş Rekabet Kurulu kararlarının alındığı tarih itibariyle uygulanan arabağlantı ücretlerinin 1,71 katı oranıyla bulunacak değer üzerinden tekrar değerlendirilmesi” talebi olmuş.
“Fiyat sıkıştırması” kararda şu şekilde tanımlanıyor:
dikey ilişkili pazarlarda faaliyet gösteren ve üst pazarda hâkim durumda bulunan bir teşebbüsün üst pazar ürünü fiyatı ile alt pazar ürünü fiyatı arasındaki marjı, alt pazarda eşit derecede etkin bir rakibin dahi kârlı bir şekilde kalıcı olarak ticari faaliyette bulunmasına imkân vermeyecek nitelikte belirlemesine verilen ad. Üst pazarda hâkim durumda bulunan teşebbüs, üst pazar ürününün fiyatını yükselterek, alt pazar ürününün fiyatını düşürerek veya her ikisini aynı anda uygulayarak marj sıkıştırmasına yol açabilmektedir. Böylece, hâkim durumdaki teşebbüs üst pazardaki ürün üzerinde sahip olduğu pazar gücünü alt pazara aktarabilmekte ve bu şekilde rekabetin kısıtlanması sonucunu doğurabilmektedir.
Kararda, belirtilen konulardan birisi, BTK kararlarıyla da mobil operatörlerin arabağlantı ücretleri belirlenmiş olması. Turkcell zaten, diğer operatörlerden farklı olarak BTK tarafından “Mobil Şebekelere Erişim ve Çağrı Başlatma Pazarı”nda da etkin piyasa gücüne sahip işletmeci olarak belirlenmiş durumda. Dolayısıyla da Turkcell, rakiplerinden farklı olarak, çağrı başlatma pazarında arabağlantı ve erişim sağlama ve tarife kontrolüne tabi olma yükümlülüklerine tabi tutulmuş durumda. Bu kararla ilintili olarak da BTK’nın 13.03.2013 tarih ve 2013/DK-ETD/142 sayılı kararı gereğince Turkcell’in şebeke içi ücretleri çağrı başlatma hizmetini de içerecek şekilde çağrı sonlandırma ücretinin 1,71 katı olarak belirlenmiş.
Kararda fiyat sıkıştırması konusundaki durum şöyle özetleniyor :
(25) Günümüze kadar olan süreçte Turkcell’in Türk Telekom’a, diğer operatörlere ya da başkaca herhangi bir işletmeciye fiilen çağrı başlatma hizmeti sunması söz konusu değildir. Aynı durum diğer operatörler için de geçerlidir. Diğer bir deyişle bugüne kadarki süreçte çağrı başlatma ve bağlantılı olarak on-net çağrı hizmeti üst pazarda alınıp satılan bir hizmet niteliğinde olmamış, mobil operatörler tarafından son kullanıcılara sunulan genel anlamdaki hizmetin bir parçasını oluşturmuştur. Dolayısıyla geçmişte Turkcell’in (ve diğer operatörlerin) ortada üçüncü teşebbüslere sunduğu bir çağrı başlatma ya da on-net çağrı hizmeti bulunmamaktadır. Bu nedenle anılan hizmet için üçüncü teşebbüslere uygulanan bir fiyattan bahsetmek de mümkün görünmemektedir.
Aynı rapordaki diğer bir maddede, pazarda diğer operatörlerin pazar payı kazandıkları ve karlılığın arttığına dikkat çekiliyor :
(30) Ayrıca dosyada, 2005 yılından bu yana Türk Telekom’un ve mobil operatörlerin elde ettiği net satış gelirleri ve abone sayıları ile bu kriterler bakımından pazar paylarının; 2008 yılının Kasım ayı itibariyle başlayan “Mobil Numara Taşıma (MNT)” uygulaması kapsamında operatörlerin net gelen abone sayılarının; GSM operatörlerinin ve Türk Telekom’un net kâr/net satış geliri oranlarının; BTK tarafından yayımlanan verilere göre 2010-2013 yıllarındaki mobil operatörlerin EBITDA değerlerinin ve 2011-2013 (ikinci çeyrek) yıllarına ilişkin mobil operatörlerin konuşma dakikaları başına elde ettikleri konuşma gelirlerinin de incelendiği görülmüştür. Bu çerçevede, öncelikle GSM hizmetleri pazarının ciro (net satış geliri) ve abone sayısı bakımından büyüyen bir pazar olduğu ve Turkcell’in gerek abone sayısı gerekse ciro bakımından pazar payının 2006 yılından bu yana gerilediği anlaşılmıştır. Ayrıca numara taşınabilirliği kapsamında operatörlerin net gelen abone sayıları incelendiğinde de, Turkcell’in uygulamanın başladığı ilk dönemden itibaren rakip operatörlerden elde ettiğinden daha fazla sayıda aboneyi rakip operatörlere kaybettiği görülmüştür. Diğer yandan, mobil operatörlerin net kâr/net satış geliri oranı, EBİTDA gibi finansal veriler göz önünde bulundurulduğunda, Turkcell’in bu açıdan son sekiz yıllık dönemde kârlı bir şekilde faaliyet gösterdiği ve kârlılık düzeyinin rakip mobil operatörlere göre daha yüksek olduğu gözlenmektedir. Turkcell’in 2006 yılından bu yana genel olarak net kâr/net satış geliri oranı bakımından %(…..) seviyelerinde seyreden kârlılık düzeyi karşısında, rakiplerinin aynı oran açısından kârlılık düzeyleri negatif olmakla ve bazı yıllarda sapmalar göstermekle birlikte, iyileşme eğilimindedir. Diğer bir deyişle, rakiplerin Turkcell karşısında elde ettikleri pazar payı artışına, kârlılık düzeyleri bakımından bir iyileşme eşlik etmektedir.
Kararda, Geçmiş Rekabet Kurulu Kararlarının Yeniden Değerlendirilmesi Talebi ise şu şekilde karara bağlanmış;
(34) Söz konusu yasal düzenleme ve yargı kararından, Rekabet Kurulunun nihai kararlarına karşı yargı yoluna gidilmeden önce, kararın düzeltilmesi, değiştirilmesi ya da ortadan kaldırılması talebinin, idari dava açma süresi içinde yapılabileceği, altmış gün içinde bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı görülmektedir. Bu çerçevede, anılan yasal sürenin geçtiği anlaşıldığından, söz konusu kararlara yönelik olarak yeniden değerlendirme yapılmasına gerek olmadığı kanaatine varılmıştır. Bununla birlikte dosya mevcudunda yer alan incelemeden, söz konusu BTK kararlarının yukarıda yer verilen Rekabet Kurulu kararlarında ulaşılan sonuçları değiştirebilir/etkileyebilir nitelikte olmadığı da anlaşılmıştır.
Sonuç olarak da Rekabet Kurumu şöyle demiş :
(35) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca şikayetin reddi ile soruşturma açılmamasına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Kaynak : 