“Üç Virgül Kulübü”nün en popüler üyelerinden, Amazon’un kurucusu Jeff Bezos, 26-27 haziran arasında, 2ci evliliğini eski TV spikeri Lauren Sánchez ile Venedik’te gerçekleştirdi. Silikon Vadisi jargonu olan ve Forbes dergisi tarafından popüler hale getirilen “3 virgül kulübü” adı, 1 milyar dolardan fazla parası olanları (bir milyarda üç virgül var) anlatıyor. Gerçi kendisini, şimdilik yalnızca 15 kişinin yer aldığı “CentiBillionaire” grubu içinde değerlendirmek daha doğru olacak.
Bezos’un Çıplak Resimleri
Jeff Bezos’un bu hafta sonu evlendiği Sánchez ile ilişkisi, ilk kez 2019’da Amerikan magazin dergisi National Inquirer’da yazılmış, cevaben Bezos’un sahibi olduğu Washington Post, derginin Trump ile ilişkili olduğunu belirtmişti. Bir sonraki olay ise, bu haberin kaldırılmaması durumunda, dergide çıplak resimlerinin basılmasıyla tehdit edilen Bezos’un “National Inquirer” dergisine yazdığı “No Thank You Mr.Pecker” başlıklı açık mektubu olmuştu.
Bezos açık mektubunda çıplak resimlerini kendisi tarif ederek meydan okumuş, tehditlere boyun eğmeyeceğini yazmıştı. Çünkü çok zengindi, çıplak resimleri basılsa bile kimin göreceği umurunda değildi.
Bir yandan da, Bezos’un resimlerinin derginin eline nasıl geçtiği konusu başlı başına muamma oldu. O günlerde devamlı kavga içinde olduğu zamanın ABD Başkanı Trump’ın yönlendirmesiyle, Suudilerin gazeteci Kaşıkçı’yı da takip etmek için kullandığı ünlü casus yazılım Pegasus’u kullandırdığıve telefonunun hacklendiği iddia edilmişti.
Bu olayların sonucunda, Bezos 25 yıllık eşi McKenzie Scott’dan boşandı ve biri evlatlık olmak üzere 4 çocukları olan eski karısına 35 milyar $ verdi.
Venedik’teki Törenle ilgili detaylar
Jeff Bezos ve Lauren Sánchez’in 56 milyon $’a mal olduğu duyulan evlilik töreni İtalya’da yasal olarak tanınmadı, bu da ABD’de daha erken yasal bir evlilik yaptıklarını gösteriyor. Çift, 26 Haziran’da başlayıp 27 Haziran 2025’te MatteoBocelli (Andrea Bocelli’nin oğlu) tarafından gerçekleştirilen smokinli bir törenle sona eren, SanGiorgioMaggiore adasında ve çevresinde çeşitli etkinliklere sahne olan ve yıldızlarla dolu bir kutlama düzenledi.
Lauren, Sophia Loren’in Houseboat (1958) filmindeki görünümünden esinlenerek dantel, yüksek yaka ve balık kuyruğu silüeti içeren özel bir Dolce & Gabbana elbisesi giydi. Hafta sonu boyunca, pijama temalı parti için Oscar de la Renta kokteyl elbisesi ve Atelier Versace dahil olmak üzere birden fazla kıyafet değiştirdi.
Bezos, etkinlikler sırasında klasik smokinlerle göründü. Yaklaşık 200-250 konuk arasında Oprah Winfrey, Leonardo DiCaprio, Tom Brady, Kim ve Khloé Kardashian, Ivanka Trump ve Jared Kushner, Bill Gates ve diğerleri vardı.
Törenin ardından, Matteo Bocelli’nin performansları, Gatsby temalı bir parti, köpük partisi ve Arsenale’de sabahın erken saatlerine kadar süren pijama temalı bir geceyle kutlama yaptılar. Pijama partisinde konuklar tasarımcı pijamaları giydi ve çiftten özel terlikler hediye aldı.
Anlayacağınız tam bir sosyete etkinliği yaşandı.
“Bezos’a Yer Yok” Pankartı
Ancak düğün yerel muhalefeti harekete geçirdi. Malum son zamanlarda, Avrupa’nın Venedik, Barcelona gibi çeşitli şehirleri turist istemediğini söylüyor. Bu nedenle Venedik de bir ayak bastı parası almaya başladı. Çiftin, davetiyelerinde belirtildiği gibi, hediyeler yerine Venedik’in kültürel ve çevresel amaçlarına bağışta bulunuldu (yaklaşık 2-3 milyon avro).
Venedik sakinleri, kalabalıktan rahatsız oldukları ve ticarileşme ile ilgili endişelerini dile getirerek “Bezos’a Yer Yok” pankartı altında protesto düzenledi. Venedik halihazırda kitle turizmi ve elit etkinliklerle boğuşuyor ve bu da şunlara yol açıyor:
- Yerel sakinlerin yerinden edilmesi
- Soylulaştırma
- Artan emlak ve kira fiyatları
- Tarihi şehrin kültürel erozyonu
Sakinler, Bezos’un düğününü “Venedik’i yaşayan bir şehir” olarak göstermek yerine “ultra zenginler için bir platform” olarak göstermenin bir başka örneği olarak gördüler. Güvenlik yoğundu. Yollar kapalıydı, çevik kuvvet polisi ve hatta Ivanka Trump gibi yüksek profilli konuklarla ilgili endişeler nedeniyle keskin nişancılar konuşlandırıldı.
İnsanlarda, Teknoloji milyarderlerinin özel gösteriler için kültürel ve ekonomik alanları “sömürgeleştirdiği” hissi giderek artıyor. Protestocular Bezos’u şunlarla suçladı:
- Vergi kaçırma (Amazon’un Avrupa dahil birçok yargı bölgesinde çok az veya hiç kurum vergisi ödemediği konusu)
- Ekonomik eşitsizliğe katkıda bulunma
- Amazon ve uzay turizmi gibi kaynak yoğun endüstrilerden kar elde ederken iklim hayırseverliği yoluyla yeşil aklama
Venedik iklim değişikliğine ve yükselen deniz seviyelerine karşı oldukça savunmasız durumda. Eleştirmenler, özel jetler uçuran ve uzay turizmini finanse eden Bezos gibi bir milyarderin tehdit altındaki kırılgan bir şehirde milyonlarca dolarlık bir düğün yapmasını ikiyüzlülük olarak gördüler.
Protestolara, “Coalizione Civica” ve “Fridays for Future Venice” gibi gruplardan aktivistler katıldı. Pankartlarda şunlar yer aldı: “Venedik sizin oyun alanınız değil”, “Boğuluyoruz, kutlamıyoruz” ve “Zenginlere vergi koyun, şehri kurtarın”. Başka deyişle Venedikliler, erken “teknofeodalizm protesto”larından birini gerçekleştirdiler.
Venedik belediye başkanı ise etkinliği savundu ve yerel ekonomiye prestij ve para kazandırdığını söyledi. Ancak yerel halk, “kültür turizminin” sakinlere ya da küçük işletmelere değil, öncelikli olarak lüks otellere ve küresel firmalara fayda sağladığını savunuyor.
TeknoFeodalizm
Tabii ki bu bir magazin haberi değil. Artık ayak seslerini daha fazla duyduğumuz “Teknofeodalizm”in bir örneği olarak verdik. Yeni güç sahiplerinin yaklaşımını gösteren bir etkinlikti çünkü.
Teknofeodalizm, gücün geleneksel toprak ağalarında veya devletlerde değil, teknoloji şirketlerinde ve platform imparatorluklarında yoğunlaştığı yeni bir ekonomik ve politik egemenlik biçimini tanımlamak için kullanılan bir kavram. Bu varlıkların, kontrolün ve değer yaratmanın nasıl organize edildiğine dair derin bir değişim ve içinde bulunduğumuz çağın ilk çeyreği bunun hazırlık evresi olarak geçti. Eleştirmenler de, erken evrelerini yaşadığımızı, geçiş aşamasında olduğumuzu belirtiyorlar.
Feodalizm orta çağ’daydı ve güç sahipleri toprağa sahipti. Teknofeodalizmde ise güç sahipleri dijital altyapıya (bulutlar, platformlar) sahip.
İlkinde köylüler kira ödüyor veya çalışıyorlardı. Şimdi kullanıcılar ve yaratıcılar ücretsiz veri ve içerik üretiyor. İkisinde de parayı kazananlar üretenler değil, kontrol edenler yani güç sahipleri oluyor. İlkinde soylular güçlüydü, hükümetler zayıftı. Değişen bir şey yok, günümüzde de hükümetler teknoloji tekelini düzenlemeye çalışıyor ama başaramıyor.
Özellikle yapay zeka konusunda bu çok tartışılan ve endişe duyulan bir konu. Geçen sene İsrail Gazze’deki Hedefleri Tek Tek Seçmek için Yapay Zeka Kullandığını yazmıştık. Bu sene aynı yapay zekanın ABD’de sınır dışı edilecekleri tespit ettiği ortaya çıktı. Kendi elinizle oraya buraya verdiğiniz kişisel veriler, giderek boynunuza geçirilen boyunduruklar haline geliyor gibi gözüküyor.
Eski Yunanistan Maliye Bakanı Yanis Varoufakis, bu terimi 2023 tarihli Teknofeodalizm: Kapitalizmi Ne Öldürdü? adlı kitabı ile ortaya koydu. Kapitalizmin, yani piyasaların hüküm sürdüğü yerin ötesinde, platformların dijital toprak sahipleri gibi egemen olduğu ve rant elde ettiği bir sisteme geçtiğimizi savunuyor. Evgeny Morozov ve Shoshana Zuboff da bu fikre, platform kapitalizmi ve gözetim kapitalizmi gibi fikirlerle katkıda bulundu.
Centibillionaires (Santimilyarderler)
Durumu göstermek için başka yönden bakalım. Bu hikayenin bizi ilgilendiren esas yönü, “Bezos”un şahsında, “big tech” dediğimiz, sınırlar ötesi çalışan, tüm parayı ve verileri toplayan ama vergi ödemeyen firmaların sahiplerinin geldiği durum. Dünyadaki 8,5 milyar kişinin sadece 15 tanesinin varlığı 100 milyar $’ın üstünde. Bunlara “Santimilyarderler” denililiyor.
Bir fikir vermesi için şunu söyleyelim; Forbes’ın nisan başında yayınladığı makalesine göre, bu ultra elit tabaka sekiz yıl önce yoktu.
Toplamda, bu 15 “centibillionaire” 2,4 trilyon dolar değerinde, bir yıl öncesine göre yaklaşık 400 milyar dolar daha fazla ve gezegenin 1.500 “en fakir” milyarderinin toplamından daha fazla. Başka bir deyişle, dünyanın 3.028 milyarderinin sadece %0,5’inden oluşan bu grup, tüm milyarder servetinin inanılmaz bir %15’ini elinde tutuyor.
Bunlar kim ve servetlerinin temelinin ne olduğuna yakından bakalım; (Forbes’ın 7 mart 2025 değerlendirmesine göre)
- Elon Musk – Net Değer: 342 Milyar Dolar | Servet Kaynağı: Tesla, SpaceX | Vatandaşlık: ABD
- Mark Zuckerberg – Net Değer: 216 Milyar Dolar | Servet Kaynağı: Facebook | Vatandaşlık: ABD
- Jeff Bezos – Net Değer: 215 Milyar Dolar | Servet Kaynağı: Amazon | Vatandaşlık: ABD
- Larry Ellison – Net Değer: 192 Milyar Dolar | Servet Kaynağı: Oracle | Vatandaşlık: ABD
- Bernard Arnault – Net Değer: 178 Milyar Dolar | Servet Kaynağı: LVMH | Vatandaşlık: Fransa
- Warren Buffett – Net Değer: 154 Milyar Dolar | Servet Kaynağı: Berkshire Hathaway | Vatandaşlık: ABD
- Larry Page – Net Değer: 144 Milyar Dolar | Servet Kaynağı: Google | Vatandaşlık: ABD
- Sergey Brin – Net Değer: 138 Milyar Dolar | Servet Kaynağı: Google | Vatandaşlık: ABD
- Amancio Ortega – Net Değer: 124 Milyar Dolar | Servet Kaynağı: Zara | Vatandaşlık: İspanya
- Steve Ballmer – Net Değer: 118 Milyar Dolar | Servet Kaynağı: Microsoft | Vatandaşlık: ABD
- Rob Walton ve Ailesi – Net Değer: 110 Milyar Dolar | Servet Kaynağı: Walmart | Vatandaşlık: ABD
- Jim Walton ve Ailesi – Net Değer: 109 Milyar Dolar | Servet Kaynağı: Walmart | Vatandaşlık: ABD
- Bill Gates – Net Değer: 108 Milyar Dolar | Servet Kaynağı: Microsoft | Vatandaşlık: ABD
- Michael Bloomberg – Net Değer: 105 Milyar Dolar | Servet Kaynağı: Bloomberg LP | Vatandaşlık: ABD
- Alice Walton – Net Değer: 101 Milyar Dolar | Servet Kaynağı: Walmart | Vatandaşlık: ABD
Bu arada, Nvidia’nın Jensen Huang’ı (98,7 milyar dolar), teknoloji kralı Michael Dell (97,7 milyar dolar) de sıralamaya neredeyse girmek üzereler.
Kaynak : 