Bu makalenin ilk bölümünü IBM’lilerin Sendikacılık Geleneği Zaten Vardı başlığı altında okuyabilirsiniz.
Eray Yüksek [3] Sevilen Bir Genel Müdür (dü?), Bu nedenle IBM Cirosu Çift Digit Yükseldi
Genel Müdür Eray Yüksek’e gelince. Göreve başladığında “taze kan”, “içimizden sevilen biri” ve “motive edici” bir Genel Müdür olarak tanımlanıyor. IBM Türkiye’nin, onun göreve gelmesi sonrası, son 2 yılda çift digitli yükselen gelir rakamının arkasında, Genel Müdür Yüksek’in personele gösterdiği ilginin ve motive edici yaklaşımların önemli bir katkısı olduğu belirtiliyor. “Hızlı ve güzel başladı” deniliyor.
Ama bu olaylardan beri, son 2-3 aydır, yemekhaneden, çay kahve muhabbetinden yani herkesin bulunduğu ortamlardan kendisini çektiği, eskiden düzenli olarak gerçekleştirilen motivasyon toplantıları benzeri çalışmaların artık yapılmadığı söyleniyor.
2 yıl kadar önce göreve geldiğinde Eray Yüksek’in çalışanlardan süre istediği anlatılıyor. Bu zaman talebi, daha sonra biraz daha uzatma alıyor. Biraz daha derken, 1-1,5 yıl gibi bir süre geçiyor ve çalışanların sabrı taşıyor, sonuçta çalışanlar yıllardır üyesi oldukları ama toplu sözleşme hakkı olmayan (sadece IBM çalışanlarını üye olduğu) Biliş sendikasından ayrılıyor, toplu sözleşme hakkını elde edebilecekleri Tezkop sendikasına topluca kayıt olayı meydana geliyor.
IBM gibi bir dünya devinin 5 yıldır zam yapmayışı şaşırtıcı bir durum. IBM Dünya’da büyük adımlarla yürüyen bir firma. Acaba Türkiye gelirlerinde bir gerileme mi söz konusu dedik ama hiç de değil. Hatta tam tersi yukarıda da belirttiğimiz gibi, eski Genel Müdür Hüseyin Kızıltay döneminde durağanlaşan durum, genel müdür değişikliği ile birlikte şaha kalkmış ve çift haneli oranda artış (% 25-30) göstermiş.
Zam Yapılmamasının Nedeni; Önce 2001 Krizi, Sonra $’ın Düşük Seyretmesi
Peki acaba genel bir durum mu dedik? Yani tüm dünya IBM’lerinde maaşlar artmıyor olabilir mi dedik! O da değil. Bu sadece IBM Türkiye’ye özgü bir durum. Yönetime göre bunun nedeni önce 2001 krizi, sonra da dolar kurundaki düşük gidişat olarak yorumlanıyor.
Olayın başlangıcı 2001 krizi sonrasına dayanıyor. Yöneticiler “krizde hiçbir çalışanımızı çıkarmadık. Maaşlarını da düşürmedik. Hatta bir kaç puan zam bile yaptık. Bu nedenle de maaşlar şimdi piyasanın üstünde kaldı” diyorlar. Bu söylemleri o yıl ve ertesindeki yıl, makul görülüyor. Ancak ondan sonraki yıllarda da alışkanlık haline gelmeye başlıyor.
IBM’in maaşlarının, çok uluslu 12 firmanın maaşları ile karşılaştıran bir pazar araştırması raporu gösteriliyor.
Bunu deyince merak ediyorsunuz! IBM’dekilerin maaşları, piyasanın üstünde mi? Bize söylenen, IBM Türkiye’nin eskiden piyasanın gerçekten önünde koştuğu ve iyi maaş vermeye çalıştığı şeklinde. Ama bugünlerde bu mantığın yerini “çalıştırabildiğimiz kadar ucuza çalıştıralım”a bıraktığı ve hatta önce taşeron sonra da özellikle bu iş için tasarlanmış şirket kavramının hayatlarına girdiğini anlatıyorlar.
Yönetime göre, bugün maaşlara zam yapılmamasının arkasında, $’ın TL değerinin 2001’e düşmesi ve sonra da düşük seyretmesi var. Yabancı şirketlerin bütün çıktı ve girdileri dolarla yapılıyor. Bu kapsamda maaşların yüksek gözüktüğü not ediliyor.
Hatırlarsanız, 2001’de $ kuru 1.650 YTL’ye kadar çıkmıştı. Bu durumda, yurt dışından bakıldığında maaş $ karşısında düşmüş, üstelik de % 20-25 maaş giderleri azalmış gibi gözüküyordu. Ama sonra tersine $ düştüğünde maaş giderleri yükselmiş görünüyor. Yurt dışından bakıldığında, kur düştükçe şirketin maaş giderleri artmış oluyor. Yurt dışından “zaten maaşlarınız yüksek daha ne zam istiyorsunuz” şeklinde sinyaller geliyor. “Bu arada her yıl % 10 civarı enflasyon olmuş, maaşlar en azından % 50-60 gibi gerilemiş kimin umurunda” diyor IBM çalışanları.
IBM çalışanları “Yerel yöneticilerimiz bunu anlatamıyor ya da anlatmayı başaramıyor. Çalışanların rızkı bu, maaşı bu, mutfak giderleri şöyle, çocuklarının taksidi böyle, diye savunduklarını sanmıyoruz.” diyorlar.
IBM Emeklilik Hakkı Konusu
IBM çalışanlarına göre, son beş yıldır zam yapılmamasının en önemli nedenlerinden birisi de şu ; 2005 yılı öncesi işe girenlerin IBM emeklilik hakkının bireysel emeklilik şirketine devredilmesi konusu !!!
IBM 2005 yılı öncesi işe başlamış elemanlarına emeklilik taahüdü var. IBM yeni çıkan kanun ve yönetmelikler ile bu emeklilik yükünü bir sigorta şirketine devretme çalışmaları içinde.
Bu çalışmalar sonuçlandığında şirketin yurt dışından elemanlarının bu emeklilik fonundan getirip Türkiye’de bir sigorta şirketine devredeceği meblağ, çalışanların son iki yıllık maaşı ile doğru orantılı. Bu sebeple şu an için maaşlar olması gerekenin % 50 civarı az olsa, Türkiye’ye getirilerek çalışanlar adına sigorta şirketine yatırılması gereken meblağ da % 60-70 civarı avantaj elde edilecek.
IBM çalışanları bu konuda da özel danışman tutarak en ince ayrıntıları gözden geçirerek hak mağduriyetine uğramamak adına hazırlık yapıyorlar.
IBM’in firma olarak Türkiye pazarından bir şikayeti olmadığı da not ediliyor. Çalışan sayısının artan ciro ve iş yüküne oranla artmaması da, çalışanların üzerindeki baskıyı her geçen gün arttırıyor.
Yazının bir sonraki bölümünü IBM’liler 5 Yıl Boyunca IBM Kültürü Nedeniyle Susmuş – 3 başlığı altında okuyabilirsiniz.
Not : IBM Sendikalı Çalışanlarının düzenlediği Bilişim Sektöründe Örgütlenme başlıklı paneli, 5 eylül cuma akşamı, Yıldız Üniversitesi Oditoryumunda
Kaynak : 