T24’ün Ekim başında düzenlediği yıllık etkinliğinin açılış konuşmasında, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, “fiber altyapıyı artık telekom firmalarından ayıracaklarını” söylemişti. Konuşması sonrasında soru sorma imkanı verilmediği için, biz de sorularımızı bir yazı ile iletmiştik.
Şimdi bu konuda ismi belirtilmeyen bir yetkili Reuters’a açıklama yapmış. Yazıda özetle, Türkiye’nin telekomünikasyon fiber altyapısını tek bir varlıkta birleştirmeyi düşündüğü kaydediliyor ve paragraf paragraf şunlar belirtiliyor (her bir paragrafın altına yorumlarımızı ve duyduklarımızı ekleyerek veriyoruz) :
“Türkiye, ağını genişletmek için birleşik bir fiber optik telekomünikasyon kuruluşu kurmayı düşünüyor. Bu, pahalı altyapı yatırımları için ayrı bir yönetici oluşturulabileceği sinyalini veriyor. Türk yetkili, çalışmanın henüz erken bir aşamada olduğunu ve tüm seçeneklerin masada olduğunu söyledi.
11 eylül 2024’de böyle bir toplantı yapıldığını biliyoruz. Ancak bu toplantıdan sonuç çıkmadığını ve katılımcıların ortak bir altyapı fikrine yanaşmadıklarını, o günden bugüne kadar da bir başka gelişme olmadığını, bu haberi yazmadan önce sektörün üst yöneticilerinden doğrulattık.
Telekom altyapısının böyle bir şekilde konsolide edilmesi, Türkiye’nin geniş bant internet kullanımını ve hızını artırmaya yardımcı olabilir, daha küçük servis sağlayıcılarına fayda sağlayabilir ve ağın en büyük paydaşı olan Türk Telekom için bir zorluk oluşturabilir.
Ulaştırma Bakanlığı, 2012 yılında aldığı kararla (ki tasarruf diyerek almışlardı) altyapı yapacak olanların (ki herbirisi bölgeye göre 200 bin, 300 bin $ düzeyinde para ödeyerek lisans alan 11 firma vardı) önce gidip Türk Telekom’a “senin o bölgede fiber yatırımın var mı?” diye sorması gerektiğini belirtti. Türk Telekom ise o günden bu yana bu konuda zorluk çıkarmakla ve hatta bazı operatörlerce, soruya çok uzun süre (hatta bir operatör 800 gün iddia etmişti) cevap vermemekle suçlanıyor. Tabii bu arada hiçbir operatörün hiçbir müşterisi hat bağlansın diye bu kadar süre beklemez.
Ankara yıllardır telekom operatörlerinin fiber ağ genişlemesini hızlandırmak için daha fazla yatırım yapmasını talep ediyor. Şirketler ağı son on yılda yılda %3’ten biraz fazla büyüttüler ve yavaş ilerlemenin sebebini kısmen karmaşık izinler ve yüksek maliyetler olarak gösterdiler.
Bu cümle gerçekten çok komik. Bu cümle ile, Ankara (elindeki BTK isimli yüksek cezalar kesmeyi bilen, hatta lisans iptal edebilen regülatöre rağmen) yıllardır telekom operatörlerine daha fazla fiber yatırım yaptırtmayı beceremediğini mi ifade ediyor. Konuyu yakından bilmesek, Ankara beceriksizliğini itiraf ediyor diyeceğiz. Ama bize göre, bu altyapıyı bizzat engelleyen zaten Ankara.
Türk Telekom, 2026 yılında sona ermesi planlanan imtiyaz sözleşmesiyle Türkiye’nin 577 bin kilometrelik (359 bin mil) ulusal fiber şebekesinin yüzde 78’inin sahibi ve bakımını üstleniyor. Türk Telekom ve Turkcell ülkenin varlık fonu tarafından kontrol ediliyor.
Evet bu paragrafta belirtilmiş. Bir tanesi fiber altyapının % 78’ine sahip, diğeri ile de neredeyse % 90’a fiber altyapıya ulaşan 2 büyük şirket, bizzat devletin elinde. Yani Varlık fonu kontrol ediyor. O zaman bir önceki paragrafta bahsedilen Ankara neden bu yatırımları bu şirketlere kendisi yaptırmıyor?
Türk Telekom’dan şikayetimiz sadece fiber kablolar da değil. “İnternet Değişim Noktası” denilen altyapı da engellendi. Bu bizim bölgesel güç olmamızı sağlayabilecek bir altyapıydı. Maalesef fırsat kaçtı.
Daha küçük hizmet sağlayıcıları uzun zamandır yatırımların büyük ölçüde telekom hizmetleri de satan Türk Telekom tarafından değil, ortak mülkiyetli bir kuruluş tarafından yapılması gerektiğini savunuyor. 2010’ların ortalarında böyle bir kuruluş kurma çabası başarısızlıkla sonuçlandı.
Binali Yıldırım, 2018’de Cumhurbaşkanlığı seçimleri öncesinde, cafcaflı bir Ankara imza etkinliği yapmış ve küçük-büyük tüm operatörler “ORTAK ALTYAPI” için imza atmışlardı. Aşağıda bu imza törenine dair fotoğrafı görüyorsunuz. En ortada o zaman başbakan olan Binali Yıldırım ile Ulaştırma Bakanı olan Ahmet Arslan gururla duruyorlar.
Sonra ne mi oldu? HİÇÇÇÇÇÇ… Herşey “aynı tas, aynı hamam” formunda devam etti. Anlayacağınız bu, seçim öncesi bir propoganda etkinliği idi. Herkes birbiri ile görüştü, el sıkıştı, sohbet etti. Nokta.
Tamam da, o günden bu yana geçen 6 yılda fiber ne kadar arttı diye sorarsanız da, söyleyeyim, 150-200 bin km artmadı.
O nedenle, şimdi yeniden “Ortak Altyapı” denildiğinde, ben etrafıma bakıp, yeni bir propoganda çalışması kokusu alıyorum ve soruyorum; “Seçim mi yakın?”
Türk Telekom’un Genel Müdürü, Eylül ayında bu öneriyi reddederek, bunun, imtiyaz süresi sona erdiğinde hükümete geri dönecek olan altyapı varlıklarını elden çıkarmayı amaçladığını söyledi.”
Reuters haberindeki en akla yatkın konu bu; yani Türk Telekom bu ortak altyapı fikrinden oldum, olası hoşlanmadı. AKP ise zaten hiç hoşlanmadı. Sonuçta internetin gelişmesini istemediklerini “ayinesi iştir kişinin” atasözü eşlinde görüyoruz.
Aşağıda da göreceğiniz internet hızları raporu bunun diğer bir delili. İnternet hız sıralamasında, eylül 2024 sonuçların göre dünyanın en hızlı sıralamasında, mobilde 108 ülke arasında 59. ve sabittte 159 ülke arasında 102.sıradayız.
Üstelik bu hızlar aylardır-yıllardır yerinde sayarken, kullanıcı başına gelirler, 2,5 yılda TL bazında 4 kat, $ bazında % 72 artmış.
Zaten Reuters haberi üzerine görüştüğüm kişiler de, bu konuda bir gelişme olmadığını ve olmayacağını ya da belki 2018’deki benzeri “bir amaç” olduğu için başlangıç gibi bir şey yapılabileceğini ama arkasının gelmeyeceğini söylüyorlar. Biz de “yaptıklarımız, yapacaklarımızın teminatıdır” diyen siyasetçileri hatırlayarak, bu ifadenin daha doğru olduğunu düşünüyoruz.
Yine de yetkililere şunu söyleyelim; iyi bir şey yapmak istiyorsanız, ortak altyapı filan bırakın. Kimsenin anlaşacağı yok çünkü. O yolda “kim ne kadar alacak, kim yatırım yapacak, kim elindekini nasıl verecek” vsvs çok soru var. Siz en iyisi ortak altyapıdan vazgeçin ve altyapı yapmanın önünü açın. Altyapı şirketleri artık istedikleri yatırımları yapabilsinler.
Kaynak : 